Sunucularınız için esnek blok depolama
Sunucularınıza canlı takıp çıkarabileceğiniz, sunucudan bağımsız Full Flash blok diskler. Sunucuyu yeniden başlatmadan büyütün; yalnızca ayırdığınız GB kadar ödeyin.
Full Flash · kullandığın GB kadar · kesintisiz büyütmeTek tip disk, GB başına öde
Katman ve karmaşa yok — tüm diskler aynı Full Flash depolamada. Yalnızca ayırdığınız boyut kadar, kullandığınız süre boyunca ödersiniz.
Üretim diski için gereken esneklik
Diski sunucuyu kapatmadan büyütün; ardından işletim sisteminde dosya sistemini genişletin. Küçültme desteklenmez.
Diski çalışan bir sunucuya yeniden başlatma olmadan takın; ihtiyaç bitince güvenle çıkarın.
Disk sunucudan ayrı yaşar; sunucuyu silseniz bile veri korunur.
Diski bir sunucudan çıkarıp aynı bölgedeki başka bir sunucuya bağlayın; veri diskle birlikte gelir.
Tüm blok depolama birimleri flash depolama üzerinde çalışır — tek tip, öngörülebilir.
Panel, REST API, Terraform ve MCP ile oluşturun, bağlayın ve büyütün.
Blok Depolama kullanan ekipler ne diyor?
Blok Depolama (Full Flash Bulut Disk) Rehberi
Bir bulut sunucusunun performansı yalnızca işlemci ve bellekle ölçülmez; verinin okunup yazıldığı disk katmanı, özellikle veritabanları ve işlem yoğun uygulamalarda çoğu zaman asıl darboğazdır. Dahası, sunucunun kendi diskine bağlı kalmak esnekliği kısıtlar: Sunucuyu silince veri gider, disk büyütmek için kesinti gerekir, veriyi başka sunucuya taşımak zahmetlidir. Blok depolama (block storage) bu sorunları çözer: Sunucuya fiziksel bir disk gibi takılan, ancak sunucunun yaşam döngüsünden bağımsız yaşayan, kesintisiz büyütülebilen ve full flash performansı sunan bir bulut disk hizmetidir. Bu rehberde blok depolamanın ne olduğunu, nesne ve dosya depolamadan farklarını, full flash mimarisini, canlı büyütme ve taşıma yeteneklerini, kod ile yönetimi (API, Terraform, MCP) ve doğru kullanım senaryolarını uçtan uca inceliyoruz.
Blok Depolama (Block Storage) Nedir?
Blok depolama; verilerin sabit boyutlu bloklar halinde saklandığı, bir bulut sunucusuna fiziksel disk gibi takılan ve işletim sisteminin üzerine dosya sistemi (ext4, XFS, NTFS vb.) kurup doğrudan kullanabildiği depolama türüdür. İşletim sistemi bu birimi ham (raw) bir disk olarak görür; tıpkı bilgisayardaki SSD gibi biçimlendirir, bölümler ve kullanır. Blok depolama, veritabanları, sanal makineler ve düşük gecikme gerektiren işlem yoğun (transactional) uygulamalar için tasarlanmıştır.
Türkçe kaynaklarda blok depolama veya bulut disk, uluslararası literatürde block storage veya block volume olarak adlandırılır. Amazon EBS ve Google Persistent Disk bu modelin bilinen örnekleridir; Tres ise aynı yeteneği full flash altyapıda, GB başına kullan-öde modeliyle ve kod ile yönetilebilir şekilde sunar.
Blok Depolama Nasıl Çalışır?
Blok depolamada bir birim (volume) oluşturur ve onu bir sunucuya bağlarsınız. Sunucu bu birimi yeni bir disk olarak algılar; üzerine dosya sistemi kurar ve verilerinizi yazarsınız. Veriler arka planda sabit boyutlu bloklara bölünerek yüksek performanslı flash depolama havuzunda saklanır. Birim, bağlı olduğu sunucudan bağımsız bir kaynaktır: Sunucuyu silseniz bile birim ve içindeki veri korunur; birimi çıkarıp başka bir sunucuya bağlayabilirsiniz.
Blok, Nesne ve Dosya Depolama Arasındaki Fark
Bulutta üç temel depolama türü vardır ve blok depolama ile nesne depolama arasındaki fark en sık karıştırılan konudur. Üçü rakip değil, farklı iş yükleri için optimize edilmiştir.
| Kriter | Blok Depolama | Nesne Depolama | Dosya Depolama |
|---|---|---|---|
| Erişim şekli | Sunucuya disk olarak takılır | HTTP/API (S3) ile | Ağ paylaşımı (NFS/SMB) |
| Veri yapısı | Bloklar, dosya sistemi kurulur | Nesneler + metadata | Klasör/dosya hiyerarşisi |
| Performans | Yüksek IOPS, düşük gecikme | Ölçek odaklı | Orta |
| Ölçek | Birim bazında büyütülür | Pratikte sınırsız | Paylaşım bazında |
| Tipik kullanım | Veritabanı, VM diski, uygulama | Yedek, medya, arşiv, statik dosya | Paylaşımlı dosya, ekip dizini |
| Örnek | Tres Blok Depolama | Tres Nesne Depolama (S3 uyumlu) | Ağ dosya paylaşımı |
Kısaca: blok depolama bir sunucunun hızlı çalışma diski gibidir (veritabanı, uygulama); nesne depolama ise sınırsız ölçekli arşiv ve medya deposudur (yedek, statik içerik). İkisi çoğu mimaride birlikte kullanılır.
Hangisini seçmeliyim? Veriye bir işletim sisteminin doğrudan, düşük gecikmeyle erişmesi gerekiyorsa (veritabanı, VM diski) blok depolama; veriye uygulamalar HTTP/API ile erişecekse ve ölçek/dayanıklılık önemliyse (yedek, medya, statik dosya) nesne depolama. Veritabanınız blok depolamada çalışırken yedeklerini nesne depolamaya atmak tipik ve verimli bir kombinasyondur.
Full Flash Blok Depolama: Performans Neden Önemli?
Depolama performansı iki metrikle ölçülür: IOPS (saniyedeki giriş/çıkış işlemi) ve gecikme (latency). Dönen diskler (HDD) yüksek gecikme ve düşük IOPS nedeniyle modern iş yüklerinde darboğaz oluşturur. Tres blok depolamada tüm birimler full flash (SSD/NVMe sınıfı) depolama üzerinde çalışır — karışık disk katmanı yoktur.
Bunun pratik sonucu öngörülebilirliktir: Bazı sağlayıcılar farklı performans katmanları (standart/premium) ve “komşu yükü” nedeniyle değişken hız sunar. Full flash ve tek tip mimaride disk performansınız tutarlıdır; veritabanı yanıt süreniz gün içinde dalgalanmaz. Yoğun okuma/yazma yapan veritabanları, e-ticaret ve gerçek zamanlı uygulamalar için bu tutarlılık, tepe IOPS değerinden daha değerlidir.
Tres Blok Depolama Özellikleri
Birimi sunucuyu kapatmadan büyütebilirsiniz; ardından işletim sisteminde dosya sistemini genişletmeniz yeterlidir. Büyüyen veritabanınız veya log biriminiz için kesinti planlamanıza gerek kalmaz. Güvenlik ve veri bütünlüğü gereği küçültme desteklenmez — bu blok depolamada endüstri genelinde standarttır.
Birimi çalışan bir sunucuya yeniden başlatma olmadan takabilir, ihtiyaç bittiğinde güvenle çıkarabilirsiniz. Ek disk alanına anlık ihtiyaç duyduğunuzda sunucuyu durdurmazsınız; iş sürekliliği korunur.
Birim, bağlı olduğu sunucudan ayrı yaşar: Sunucuyu silseniz bile veri korunur. Bu, veriyi sunucunun ömründen ayırır — sunucuyu yeniden kurmak, değiştirmek veya yükseltmek verinizi riske atmaz.
Bir birimi bir sunucudan çıkarıp aynı bölgedeki başka bir sunucuya bağlayabilirsiniz; veri diskle birlikte gelir. Sunucu yükseltme, mavi-yeşil dağıtım (blue-green deployment) veya arızalı sunucudan veriyi kurtarma senaryolarında büyük kolaylık sağlar.
Tüm blok depolama birimleri flash depolama üzerinde çalışır — tek tip ve öngörülebilir. Performans katmanı seçmek, “hangi disk tipi daha hızlı” hesabı yapmakla uğraşmazsınız.
Birim oluşturma, bağlama ve büyütme işlemlerini panelden, REST API’den, Terraform ile veya MCP üzerinden yapabilirsiniz. Terraform ile birimleri versiyonlanmış tanımlar olarak yönetir, CI/CD hatlarına entegre eder veya MCP ile yapay zekâ asistanına doğal dille yaptırabilirsiniz.
İpucu: Blok depolama kalıcı (persistent) bir kaynaktır ama yedek yerine geçmez. Bir birimdeki veri yanlışlıkla silinir veya bozulursa, birim bağımsız yaşıyor olsa bile o veri gider. Kritik veriler için blok depolamayı snapshot ve düzenli yedekleme ile birlikte kullanmak gerekir.
Blok Depolama Ne İşe Yarar? Kullanım Alanları
- Veritabanı diski: MySQL, PostgreSQL, MongoDB gibi yüksek IOPS gerektiren veritabanlarının veri dizini için ideal.
- Uygulama ve sunucu diski: Uygulama dosyaları, kullanıcı yüklemeleri ve iş verisi için genişletilebilir disk.
- Log ve veri büyümesi: Zamanla büyüyen log, arşiv veya işlem verisini kesintisiz büyütme ile karşılama.
- Yüksek erişilebilirlik senaryoları: Arızalı sunucudan birimi çıkarıp sağlam sunucuya bağlayarak veriye hızlı erişim.
- Sunucu yükseltme ve göç: Veriyi diskle birlikte yeni sunucuya taşıyarak sorunsuz geçiş.
- CI/CD ve otomasyon: Terraform/API ile dinamik olarak oluşturulan test ve derleme ortamları.
Kimler Blok Depolama Kullanmalı?
Sunucusunun dahili diskinden fazlasına ihtiyaç duyan, veriyi sunucudan bağımsız güvence altına almak isteyen, veritabanı gibi yüksek IOPS gerektiren iş yükü çalıştıran ve altyapısını kod ile yöneten herkes: yazılım ekipleri, e-ticaret ve SaaS şirketleri, veritabanı yoğun uygulamalar ve DevOps ekipleri.
Blok Depolama Fiyatlandırması
Tres blok depolamada model sadedir: tek tip disk, GB başına öde. Performans katmanı seçme veya farklı disk tipleri arasında fiyat karşılaştırması yapma karmaşası yoktur; tüm birimler full flash olduğu için tek bir öngörülebilir birim fiyatı geçerlidir. Kullan-öde mantığıyla yalnızca ayırdığınız kapasite kadar ödersiniz ve ihtiyaç arttıkça birimi büyütürsünüz.
| Fiyatı belirleyen faktör | Açıklama |
|---|---|
| Ayrılan kapasite (GB) | GB başına tek tip ücretlendirme |
| Kullanım süresi | Kullan-öde; kaynağı ayırdığınız süre |
| Lokasyon | Türkiye veya Avrupa (Sofya/Frankfurt) |
Not: Blok depolamada disk büyütülebilir ama küçültülemez; bu yüzden başlangıçta ihtiyacınıza yakın, gerektikçe büyüteceğiniz bir kapasiteyle başlamak en ekonomik yaklaşımdır. Minimum kapasiteden (örneğin 10 GB) başlayıp ihtiyaca göre büyütebilirsiniz.
Blok Depolama ve Veri Güvenliği
Blok depolama kalıcı bir kaynaktır, ancak veri güvenliği çok katmanlı düşünülmelidir:
- Kalıcılık: Birim, sunucudan bağımsız olarak flash depolama havuzunda saklanır; sunucu silinse de veri korunur.
- Snapshot ile birlikte kullanım: Riskli işlem öncesi anlık görüntü alarak hızlı geri dönüş imkânı.
- Yedekleme: Kritik veriyi ayrı bir politika ile yedeklemek; birimin kendisi yedek yerine geçmez.
- Ağ izolasyonu (VPC): Depolamaya erişen sunucuları izole özel ağda tutmak.
- KVKK ve lokasyon: Türkiye lokasyonuyla verinin yurt içinde barındırılması; Avrupa için Sofya/Frankfurt.
Tres Blok Depolamanın Farkı Nedir?
Öngörülebilir performans; katman/komşu yükü belirsizliği yok.
Reboot olmadan büyütme ve çalışan sunucuya takma.
Sunucu silinse bile birim ve veri korunur, taşınabilir.
Panel, REST API, Terraform ve MCP ile IaC ve yapay zekâ destekli yönetim.
GB başına tek tip kullan-öde; gizli katman ücreti yok.
KVKK uyumlu Türkiye ile Avrupa erişimi için Sofya/Frankfurt.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Blok depolama (block storage) nedir? +
Blok depolama, verilerin sabit boyutlu bloklar halinde saklandığı ve bir bulut sunucusuna fiziksel disk gibi takılan depolama türüdür. İşletim sistemi üzerine dosya sistemi kurup doğrudan kullanır; veritabanı ve işlem yoğun uygulamalar için idealdir.
Blok depolama ile nesne depolama arasındaki fark nedir? +
Blok depolama sunucuya disk olarak takılır ve işletim sistemi doğrudan kullanır (yüksek IOPS, düşük gecikme); nesne depolama ise HTTP/API (S3) ile erişilir ve pratikte sınırsız ölçek sunar (yedek, medya, arşiv). Veritabanı için blok, arşiv/yedek için nesne depolama uygundur.
Blok depolama ile bulut disk aynı şey mi? +
Evet. Blok depolama, bulut disk ve block volume aynı hizmeti ifade eder: sunucuya takılan, sunucudan bağımsız yaşayan sanal disk.
Full flash depolama ne demek? +
Tüm depolama birimlerinin flash (SSD/NVMe sınıfı) donanım üzerinde çalışması demektir. Dönen disk (HDD) veya karışık katman olmadığı için performans yüksek ve öngörülebilirdir.
Diski sunucuyu kapatmadan büyütebilir miyim? +
Evet. Birim, sunucu çalışırken (reboot olmadan) büyütülebilir; ardından işletim sisteminde dosya sistemini genişletmeniz gerekir. Büyütme kesinti gerektirmez.
Blok depolama küçültülebilir mi? +
Hayır. Güvenlik ve veri bütünlüğü nedeniyle küçültme desteklenmez; bu, blok depolamada endüstri standardıdır. Bu yüzden ihtiyaca yakın bir kapasiteyle başlayıp gerektikçe büyütmek önerilir.
Diski çalışan sunucuya takıp çıkarabilir miyim? +
Evet. Birim, çalışan bir sunucuya yeniden başlatma olmadan takılabilir ve ihtiyaç bittiğinde güvenle çıkarılabilir.
Sunucumu silersem verim kaybolur mu? +
Hayır. Blok depolama birimi sunucudan bağımsız yaşar; sunucuyu silseniz bile birim ve içindeki veri korunur. Birimi başka bir sunucuya bağlayabilirsiniz.
Diski başka bir sunucuya taşıyabilir miyim? +
Evet. Birimi bir sunucudan çıkarıp aynı bölgedeki başka bir sunucuya bağlayabilirsiniz; veri diskle birlikte taşınır. Sunucu yükseltme ve göç senaryolarında kullanışlıdır.
Blok depolama yedekleme yerine geçer mi? +
Hayır. Birim kalıcıdır ancak yedek değildir; birimdeki veri yanlışlıkla silinir veya bozulursa kaybolur. Kritik veriler için snapshot ve düzenli yedekleme ile birlikte kullanılmalıdır.
Blok depolama nasıl yönetilir? +
Panel, REST API, Terraform ve MCP ile yönetilir. Birim oluşturma, bağlama ve büyütme işlemleri kod ile otomatikleştirilebilir; MCP ile yapay zekâ asistanı üzerinden doğal dille de yapılabilir.
Terraform ile blok depolama yönetebilir miyim? +
Evet. Birimleri Terraform tanımları olarak versiyonlayabilir, CI/CD hatlarına entegre edebilir ve altyapı-olarak-kod (IaC) süreçlerinize dahil edebilirsiniz.
Blok depolama hangi iş yükleri için uygundur? +
Veritabanları, sanal makine diskleri, uygulama verisi, büyüyen log/arşiv ve yüksek IOPS gerektiren işlem yoğun uygulamalar için uygundur.
Blok depolama fiyatı nasıl hesaplanır? +
Tek tip disk, GB başına ücretlendirilir. Kullan-öde modeliyle ayırdığınız kapasite ve süre kadar ödersiniz; performans katmanı seçimi olmadığı için fiyat öngörülebilirdir.
Minimum ne kadar kapasiteyle başlayabilirim? +
İhtiyaca göre küçük bir kapasiteden (örneğin 10 GB) başlayıp gerektikçe büyütebilirsiniz. Küçültme mümkün olmadığı için ihtiyaca yakın başlamak en ekonomik yaklaşımdır.
Verilerim Türkiye’de mi tutulur? +
Türkiye lokasyonu seçildiğinde veriler yurt içinde, KVKK ve veri yerleşimine uygun şekilde barındırılır. Avrupa’ya hizmet veren projeler için Sofya ve Frankfurt lokasyonları da mevcuttur.
Blok depolamada performans tutarlı mı? +
Evet. Tüm birimler full flash ve tek tip olduğu için performans öngörülebilirdir; farklı katmanların veya komşu yükünün getirdiği dalgalanma en aza indirilir.